वैकल्पिक राजनीति र जनपक्षीय परिवर्तनका लागि एकीकृत समाजवादीको भूमिका: समन्वय, संघर्ष र सशक्त हस्तक्षेप

प्रमिला बस्नेत

भूमिका:

नेपालको वर्तमान राजनीतिक परिस्थिति, सामाजिक असमानता, र आर्थिक अस्थिरताले वैचारिक स्पष्टता, सांगठनिक सुदृढीकरण र जनमुखी कार्यक्रममार्फत हस्तक्षेप गर्नुपर्ने आवश्यकता झन तीव्र बनाएको छ। यस्तो सन्दर्भमा नेकपा (एकीकृत समाजवादी)ले आफ्नो सैद्धान्तिक मूल्यमान्यता, संगठनात्मक क्षमताको पुनर्संरचना, र जनतामाझ विश्वसनीय वैकल्पिक शक्ति निर्माण गर्ने दिशामा अग्रगामी भूमिका खेल्न अपरिहार्य छ। पार्टीको केन्द्रीय सल्लाहकार परिषद सदस्य र अखिल नेपाल महिला संघ (समाजवादी)को लेखा आयोग अध्यक्षको हैसियतमा प्रस्तुत यो लेखले पार्टीको सम्भावित भूमिकाको बहुआयामिक मूल्यांकन गर्न खोजिएको छ।

१. वैचारिक स्पष्टता र सांगठनिक सुदृढीकरणको खाका:

वर्तमानमा अधिकांश राजनीतिक दलहरू सत्ता केन्द्रित र अल्पकालीन स्वार्थप्रेरित राजनीतिमा केन्द्रित छन्। यस्तो स्थितिमा नेकपा (एकीकृत समाजवादी)ले निम्न कार्यहरूमा अग्रसर हुन आवश्यक छ:

• वैचारिक नेतृत्व र मार्गदर्शन: माक्र्सवादी–लेनिनवादी सिद्धान्तलाई समसामयिक नेपाली सन्दर्भमा व्यवहारिक रूपमा पुनर्व्याख्या गर्दै पार्टीले दीर्घकालीन राजनीतिक दिशा तय गर्नुपर्छ। सल्लाहकार परिषदले नेतृत्वलाई रणनीतिक सल्लाह, नीतिगत सुझाव, र दीर्घदृष्टियुक्त सोंच प्रदान गर्न सशक्त भूमिका निर्वाह गर्न सक्छ।

• सांगठनिक अनुशासन र पारदर्शिता: लेखा आयोगको नेतृत्वले आर्थिक पारदर्शिता, जवाफदेहिता र विश्वसनीय लेखा परीक्षणको अभ्यासलाई संस्थागत बनाउनुपर्नेछ। नियमित लेखा प्रतिवेदनमार्फत जनविश्वास अभिवृद्धि गरिनुपर्छ।

२. महिला आन्दोलन र वर्गीय दृष्टिकोणको समायोजन:

अखिल नेपाल महिला संघ (समाजवादी)ले महिला अधिकारको आन्दोलनलाई सशक्त वर्गीय दृष्टिकोणसहित अगाडि बढाउन निम्न कदमहरू चाल्नुपर्छ:

• सशक्तीकरण कार्यक्रमहरू: विशेष गरी ग्रामीण, दलित, आदिवासी, श्रमिक वर्गका महिलाहरूको पहुँच र सहभागिता सुनिश्चित गर्ने कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिनुपर्छ।

• समावेशी लेखा परीक्षण: पार्टी र महिला संगठनका कार्यक्रमहरूको लैङ्गिक समावेशिता सुनिश्चित गर्न लेखा परीक्षणमा लैङ्गिक दृष्टिकोणलाई पनि समेट्नुपर्छ।

• स्रोत साधनको न्यायोचित प्रयोग: लेखा आयोगले स्रोत साधनको न्यायसंगत वितरणमा निगरानी राखी पारदर्शी प्रतिवेदनमार्फत पार्टी नीति निर्माणमा योगदान दिनुपर्छ।

३. प्रतिक्रिया होइन, विकल्पको राजनीति:

राजनीतिक अन्योलको समयमा प्रतिक्रियात्मक भन्दा पनि वैकल्पिक र सिर्जनात्मक राजनीति आवश्यक हुन्छ:

• जनमुखी नीति निर्माणमा अग्रसरता: जनताको जीवनस्तरमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र सामाजिक सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राखी नीति निर्माण गर्नुपर्छ।

• संघीयता, समावेशिता र लोकतन्त्रको संरक्षण: राजनीतिक उपलब्धिहरूको रक्षा र संस्थागत विकासमा दीर्घकालीन दृष्टिकोण आवश्यक छ।

४. सल्लाहकार परिषदको रणनीतिक भूमिका:

सल्लाहकार परिषद केवल औपचारिक संरचना होइन, पार्टीको वैचारिक मेरुदण्ड हो:

• नीतिगत मार्गदर्शन: दीर्घकालीन राजनीतिक योजना निर्माणमा योगदान गर्ने मन्थन केन्द्रको रूपमा विकास हुनुपर्छ।

• युवा पुस्तामा मार्गदर्शन: नयाँ नेतृत्वलाई ऐतिहासिक चेतना र वैचारिक स्पष्टता दिने संरचना तयार पार्नुपर्छ।

• गम्भीर र तथ्याधारित सुझाव: पार्टी नेतृत्वको कमजोरी सुधारमा निडर र तथ्यमा आधारित सुझाव दिनुपर्नेछ।

५. संघर्ष र जनपरक अभियानमा सक्रिय सहभागिता:

महँगी, बेरोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य, भ्रष्टाचारलगायत जनसमस्या समाधानका लागि महिला संगठनमार्फत जनअभियान सञ्चालन गर्न सकिन्छ।

६. वैकल्पिक बाटो र रणनीति निर्माण:

दलाल पुँजीवाद, भ्रष्टाचार, र कमीशन प्रणालीजस्ता प्रवृत्तिले राज्यलाई गहिरो संकटमा पारेको अवस्थामा नेकपा (एकीकृत समाजवादी)ले समाजवादको कार्यान्वयन र जनताको पक्षमा स्पष्ट योजना ल्याउनु आवश्यक छ:

• राज्य उत्तरदायित्व सुनिश्चित: शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी, सामाजिक सुरक्षा जस्ता क्षेत्रमा राज्यको सक्रिय भूमिका आवश्यक छ।

• श्रममुखी समाजवादको पक्षमा स्पष्ट विचारधारा: पुँजीको संकेन्द्रणको सट्टा उत्पादनमुखी, न्यायपूर्ण र सहभागी समाजको अवधारणा स्थापित गर्नुपर्छ।

• सांस्कृतिक हस्तक्षेप र जनसंगठनबीचको समन्वय: साहित्य, कला र सञ्चारमार्फत समाजवादी चेतना विकास गर्नुपर्छ।

७. वैकल्पिक शक्ति निर्माणका आवश्यक कार्यहरू:

पार्टीलाई जनतामाझ प्रभावशाली वैकल्पिक शक्ति बनाउने निम्न रणनीतिहरू आवश्यक छन्:

• वैचारिक स्पष्टता र वर्गीय पक्षधरता

• जनजीविकासँग सरोकार राख्ने कार्यक्रम

• सांगठनिक पारदर्शिता र उत्तरदायित्व

• जनता-संगठन-कायकर्ताबीच प्रत्यक्ष सम्बन्ध

• उत्पादनमूलक र सहकारी अर्थतन्त्रको प्रवर्द्धन

• समाजवादी चेतना निर्माणका लागि वैचारिक-सांस्कृतिक हस्तक्षेप

• संसद र सडकबीच सन्तुलित संघर्ष रणनीति

निष्कर्ष:

आजको जटिल राजनीतिक परिप्रेक्ष्यमा नेकपा (एकीकृत समाजवादी)ले आफ्नो समाजवादी, वर्गीय र लोकतान्त्रिक मूल्यको रक्षा गर्दै वैकल्पिक राजनीतिक शक्ति बन्ने दिशामा सशक्त हस्तक्षेप गर्नु अपरिहार्य छ। सल्लाहकार परिषदले दीर्घदृष्टियुक्त रणनीतिक मार्गदर्शन, लेखा आयोगले उत्तरदायी पारदर्शिता, र महिला संगठनले समावेशी जनसरोकारको पक्षमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्नुपर्छ। विचार, मूल्य र व्यवहारको समुचित तालमेलमार्फत पार्टीले आफूलाई भविष्यको संभावनाशील वैकल्पिक शक्तिका रूपमा स्थापित गर्न सक्छ।

केन्द्रीय सल्लाहकार परिषद सदस्य

नेकपा (एकीकृत समाजवादी)